Thuộc thể loại hài đen mà yếu tố hài hước được xây dựng trên nền tảng những khía cạnh cấm kị, đen tối trong đời sống lẫn nội tâm con người, tác phẩm mang tựa đề đầy tính trào phúng, bất thường, Ngày đẹp trời tôi muốn trả thù sếp chứa đựng nỗi u uất trầm kha của hàng loạt nhân viên văn phòng đủ mọi ngành nghề với cấp trên đằng sau giọng văn và những tình huống hài hước tác giả Kanoh Yusagi xây dựng. Ba chương truyện mang nội dung, nhân vật riêng biệt song lại có mối liên hệ xuyên suốt qua sự kết hợp nhuần nhị giữa yếu tố hiện thực lẫn yếu tố huyền ảo từ một tác giả là thành viên thuộc Câu lạc bộ Hội nhà văn Khoa học viễn tưởng Nhật Bản.
Nỗi u uất, căm phẫn tích tụ
Trước hết, cần phải khẳng định một điều rằng, Ngày đẹp trời tôi muốn trả thù sếp là một cuốn sách gồm ba chương truyện mang hình thức như ba truyện ngắn với nội dung riêng biệt và trọn vẹn. Ở đó xuất hiện ba nhân vật trung tâm làm nghề nghiệp và có hoàn cảnh sống khác nhau nhưng họ đều cùng gặp nhau ở giao điểm, họ xưng “tôi” thuật lại quãng thời gian họ như bán rẻ sức lực, thậm chí như bào mòn sinh mạng cho nơi làm việc, cho người sếp trực tiếp phụ trách mà ngỡ rằng luôn muốn tận diệt chính bản thân họ vậy. Và tựa đề của cả tập sách, cũng là tựa đề chương truyện đầu tiên: Ngày đẹp trời tôi muốn trả thù sếp chừng như đã gói trọn những gì là mâu thuẫn, bất thường nhất.
Thật vậy, “ngày đẹp trời” vốn là một cụm từ mang tính miêu tả có thể hướng người ta tới những điều tích cực trong cuộc sống với một tâm thái thanh thản nhất để tận hưởng một ngày như thế. Một “ngày đẹp trời”, vì thế khi đặt cạnh sự tiêu cực tới cùng cực của suy nghĩ, khao khát “muốn trả thù” đã đặt ra hàng loạt mâu thuẫn cần lời giải đáp rằng, mối quan hệ giữa hai chủ thể tôi – sếp tồi tệ thế nào mà khiến “tôi muốn trả thù sếp”. Và rằng, tại sao suy nghĩ này lại nảy sinh vào một “ngày đẹp trời.”
Nhưng khi đi tới tận cùng từng câu chuyện, có lẽ những ai đã, đang là người đi làm nói chung và làm ở chốn công sở nói riêng, hẳn đều như thấy bóng dáng bản thân trong mỗi nhân vật trên trang văn tác giả Kanoh Yosagi viết lên. Để rồi từ thấy bóng dáng bản thân qua dáng hình những kiếp đời nhân viên bé mọn kia, mà độc giả vô hình trung có thể dấy lên lòng cảm thông, thương xót. Với một cô nhân viên đã luôn bị sếp ganh ghét ngấm ngầm về ngôi trường đại học cô từng theo học, về ý tưởng cô đề xuất cho công việc ngay những ngày đầu mới vào công ti, từ sự ganh ghét đến thành sự trù dập không thương tiếc cô trong công việc, thậm chí là ăn cắp cả công sức chính cô làm ra nhằm tư lợi cho bản thân gã. Hay với một cô biên tập viên trẻ tuổi, nhiệt thành, xinh đẹp và hiền lành đã luôn bị người sếp nhắm đến đọa đày, cướp trắng luôn chuyên mục cô dày công gây dựng, thậm chí còn muốn biến cô thành con tốt thí cho những sai phạm bà ta làm ra. Và thương cảm với một người phụ nữ đã bị phân biệt đối xử đến mức bị đầy tới nơi mang dah “chuồng lợn” của công ti, chỉ vì cô đã có thai mà thôi.
Họ đều là những con người nhỏ bé mà người có thể đồng cảm với họ trong môi trường công sở kia, chỉ có những người đồng nghiệp cũng mang phận đời bé mọn, thấp cổ bé họng như họ. Bị đè nén lâu ngày kèm theo nỗi u uất kéo dài trong những tháng ngày họ bỏ bê, thả trôi bản thân theo guồng công việc quay cuồng dần trở thành sự căm phẫn tích tụ rồi cuối cùng, hiện hình trong khao khát được “trả thù” của họ. Cách thức trả thù họ nghĩ ra cũng theo muôn vàn hình thái: “đập nát đầu sếp bằng gậy bóng chày”, “treo cổ tự tử ngay trên bàn làm việc” của sếp, hay “trù ẻo sếp phải chịu những hình phạt khủng khiếp nhất” trong cuốn sổ mang tên Hồ sơ oán hận…
Để rồi, vào “ngày đẹp trời”, khi họ chẳng thể tiếp tục gồng gánh một bản thân đã trở nên vỡ vụn trong môi trường công sở độc hại, nặng nề kia, họ bùng nổ hoặc buông bỏ cho mong muốn “trả thù” thành hiện thực.
“Chỉ cần nhẫn nhịn một chút thôi.”
Nhưng khi không thể tiếp tục nhẫn nhịn, lựa chọn đắm mình vào nỗi hằn thù mỗi lúc một lớn có thật là sự giải thoát cho những cá nhân như đã đi tới tận cùng mệt mỏi, khổ đau kia? Bởi sau cuối, họ vẫn là những con người thiện lương khát cầu hạnh phúc hay sự công nhận mà thôi.
Đâu là sự giải thoát cho tâm hồn
“Đời vốn dĩ là vậy mà.”
Đó là lời tự động viên mà cô biên tập viên trẻ tuổi Hagiwara Mariko vẫn luôn thầm nói với bản thân mỗi lần cô bị trả lại công việc hay bị sếp nhiếc móc, chì chiết. Và đó, hẳn cũng là câu tự nhủ mỗi nhân viên văn phòng trong môi trường công sở ngột ngạt đã tự nói với chính mình để có thể tiếp tục gắng gượng qua từng ngày bào mòn sức lực nơi làm việc đến nỗi các mối quan hệ xã hội họ vẫn nâng niu, trân trọng dần xa cách, tan vỡ.
Trước thực tại cơ hội việc làm, nhất là công việc phù hợp với đam mê, chuyên ngành cho những người phụ nữ ngày càng khó khăn, nên khi chỉ cần có một tia hi vọng về một tương lai tươi sáng rằng họ có thể được công nhận, được phát triển thì có thể nói, “sự giải thoát cho tâm hồn” các người phụ nữ chốn công sở nghĩ đến đầu tiên, không phải là suy nghĩ tiêu cực hay giải thoát tất thảy, mà là viễn cảnh tương lai họ được đền đáp sau tháng ngày gồng mình lên mặc cho những đè nén, đòi hỏi vô lí từ cấp trên.
“Không có kết quả rõ ràng cũng được. Không trở thành nhân viên chính thức cũng không sao. Nhưng tôi chỉ muốn được công nhận. Tôi chỉ muốn ai đó nói với tôi rằng những gì tôi đã làm không phải là vô nghĩa, rằng tôi đã thật sự nỗ lực rất nhiều.”
Hay nói cách khác rằng, “chỉ cần tiếp tục sống, tôi sẽ có cơ hội bước đến một nấc thang mới. Chỉ cần còn sống, nhất định sẽ có chuyện tốt xảy ra.”
Nhưng khi sự mỏi mệt, nỗi bất lực vì liên tục bị phủ nhận chất chồng thành u uất, “giải thoát” bỗng hiện hình trong mong muốn kết thúc tất thảy, kể cả sinh mạng bản thân. “Mọi cố gắng đều vô nghĩa. Không còn gì để bám víu. Nếu cứ tiếp tục sống thế này, liệu có còn ý nghĩa gì không?” Quá khứ, hiện tại, tương lai, bạn bè, người thân, ước mơ, khát vọng… bị nhấn chìm vào nỗi tuyệt vọng của những tâm hồn “trống rỗng” đã để vuột mất mọi thứ qua kẽ tay.
Nên sau tất cả, dù có tự kết thúc chính bản thân hay kết thúc mối nghiệt duyên khiến mỗi con người tuổi đời còn rất trẻ đã chẳng còn ý thức về sự sống, hôm nay, ngày mai; thì họ cũng chẳng thể lấy lại được quãng thời gian đã mất lẫn một cái tôi tan nát, vụn vỡ. “Bám trụ lại mà chiến đấu với nghịch cảnh không phải là sai, nhưng nếu phải sống ở một nơi đến mức muốn nguyền rủa người khác mới giữ được tỉnh táo, vậy thì thà bỏ chạy còn hơn.”
Và chẳng có gì là thất bại hay sai trái khi người ta bỏ chạy để tìm về nơi chữa lành, bảo bọc lấy một tâm hồn trở nên mặc cảm, tự ti, lạc lối, thương tổn. Bởi rằng, trước khi là những nhân viên văn phòng bán mình cho công việc, họ là những con người thiện lương đáng được yêu và trân trọng như một công dân bình thường nhất.
Tác phẩm mang đậm nét đặc trưng của thể loại hài kịch đen
Đi sâu tới những mặt tăm tối của đời sống nhân viên văn phòng bằng giọng văn trào phúng tới chua chát, tác giả Kanoh Yusagi đã tạo nên một Ngày đẹp trời tôi muốn trả thù sếp hài hước mà đắng cay. Cuốn sách ba chương, ba câu chuyện, ba nhân vật trung tâm đều xưng “tôi” khác độ tuổi, khác bối cảnh công việc nhưng họ đều gặp nhau ở điểm chung: những người cấp trên tồi tệ và một ngôi đền “cắt duyên” nổi tiếng linh thiêng. Ngôi đền đó linh thiêng tới nỗi, dường như họ càng gửi nhiều uất hận trong lời cầu nguyện thì lời cầu nguyện của họ càng nhanh chóng có một thế lực thần bí giúp biến thành hiện thực, dù cho hiện thực đó có đen tối tới đâu chăng nữa.
Và sự quyện hòa của yếu tố hiện thực cùng kì ảo trong một không gian văn bản ngột ngạt, đặc quánh uất hận tới tuyệt vọng đó, chính là một trong những đặc trưng cơ bản của thể loại hài kịch đen hiện hình trên trang văn Ngày đẹp trời tôi muốn trả thù sếp. Để rồi, qua từng trang viết của tác giả Kanoh Yusagi, người đọc nhận ra, không chỉ có “tôi” oán hận “sếp” mà những đồng nghiệp của “tôi” cũng cùng chung một suy nghĩ, cảm nhận. Bởi họ đã cùng chia sẻ một không gian, thời gian nơi môi trường làm việc ngột ngạt tới vậy.
Mà ngay chính độc giả, những ai đã, đang và sẽ bước chân vào môi trường công sở phức tạp với nhiều khuất khúc, chẳng phải cũng dễ nhìn thấy bóng hình bản thân, trong những cá nhân, ngỡ chừng được xây dựng theo bút pháp trào phúng, phóng đại của tác giả Kanoh Yusagi đó sao?
Mọt Mọt
