[Nguyễn Ngọc Tư] Ám ảnh những nỗi buồn với tập truyện ngắn Cánh đồng bất tận

Mở đầu là nỗi buồn của Cải ơi, nỗi đau của anh Hết, Huệ lấy chồng…Từng câu chuyện buồn cứ diễn ra và kết thúc là Cánh đồng bất  tận đầy ám ảnh.

Không phải ngẫu nhiên mà Cánh đồng bất tận của cây bút Nguyễn Ngọc Tư nhận được giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam 2006 và giải thưởng văn học Asean 2008. Thực ra truyện ngắn này đã được xuất bản khá lâu (2005) trước khi nó trở nên nổi tiếng nhờ được chuyển thể thành bộ phim cùng tên vào năm 2010, đưa tên tuổi nhà văn sinh năm 1976 này trở nên quen thuộc với độc giả của Review sách.

Cánh đồng bất tận
Bộ phim Cánh đồng bất tận được khởi chiếu từ 22.10.2010

Những tập truyện buồn đến nao lòng

Tạm bỏ qua nỗi buồn của người đàn ông có đứa con tên Cải bỏ nhà ra đi khiến ông phải tất tả mọi nơi đi tìm, và cuối cùng, ông chọn cách ăn trộm trâu của người ta để rồi cố tình bị bắt, được lên tivi chỉ để phát biểu một câu “Cải ơi, ba nè, về đi con!”.

Tạm quên đi nỗi đìu hiu cô quạnh của một Mút Cà Tha, vùng cù lao cô quạnh với người dân xứ bản địa, nơi mà những đứa trẻ lớn lên không chịu tìm về. Là miền xa xôi hẻo lánh, đến mức một bác sĩ trẻ như Văn được mọi người săn đón vì sợ anh sẽ bỏ của chạy lấy người. Thế rồi cũng như bao con người khác, Văn cũng đã rời bỏ vùng xa xôi này để trở về với khói bụi của thành phố.

Và câu chuyện thứ ba “ở miền quê này người ta nhắc tới anh Hết còn nhiều hơn cả nhắc tên chủ tịch tỉnh đi họp” sẽ làm dậy lòng những người trẻ với một mối tình không thể buồn hơn.

“Họ thương nhau từ lúc hai người mới hai ba, hai bốn tuổi. Thời đó, tuổi đó, người ta thương không nhìn gia cảnh, địa vị. Tuổi đó, người ta yêu không ngại ngần, không e dè, rào cản, họ để lòng tự nhiên như dòng chảy của sông.” Chuyện tình của anh Hết với chị Hoài giản dị và đẹp lạ lùng như vậy đấy. Cớ sao có chuyện anh Hết vì mê cờ mà bỏ người yêu đi lấy chồng, để rồi anh phải khóc chỉ vì trên bàn cờ con Tốt phải qua sông, qua sông là không quay đầu lại được nữa đó…

Quá tam ba bận, với văn phong buồn buồn ấy, Nguyễn Ngọc Tư đưa người đọc vào một khung cảnh u sầu của những mảnh đời héo hon với những tình cảm kiềm chế hết sức. Với những ai đang buồn, đọc những cuốn sách như tập truyện ngắn của nữ nhà văn này sẽ cảm thấy yêu đời hơn. Bởi ít ra, dù không thể vơi đi nỗi buồn bằng một nỗi buồn u sầu hơn, nhưng ít ra sự đồng cảm và sẻ chia là điều không thể bàn cãi.

Cho đến những thông điệp nhân văn sâu sắc

Hiếm có nhà văn nào lại để lại trong lòng người đọc nhiều rung động sâu sắc như Nguyễn Ngọc Tư. Dù những tác phẩm của chị, ở đâu đó phảng phất nỗi buồn hiện thực, thì thông điệp đằng sau tác phẩm đến một người ít am hiểu về văn học nhất cũng có thể nhìn ra. Có lẽ đây chính là điểm cộng cho những tác phẩm của nữ nhà văn này. Những câu chuyện buồn trong cuốn sách toát lên một cái nhìn sâu sắc hơn về cuộc đời, và trên hết, một sự lạc quan của người kể chuyện cũng không hề che dấu. Với những cái kết luôn mở!

14 câu chuyện ngắn, mỗi một câu chuyện vừa đủ thời gian cho một bạn trẻ đọc lướt khi chờ đợi trong khi nhấm nháp một tách cafe. Hoặc đơn giản là những lời ru nhẹ nhàng cho giấc ngủ ngày cuối tuần. Hoặc với những tâm hồn sâu sắc, thì món quà tinh thần này sẽ không thể hoàn hảo hơn cho một người hướng nội.

Tự hào với bản sắc Nam bộ

Giọng văn của tác giả mang bản sắc của vùng Miền Tây sông nước rõ ràng. Và lẽ dĩ nhiên trong rất nhiều lần của những câu chuyện, miền cù lao chàm, miền sông nước, đảo vắng, vùng biển mênh mông, với những con người sáng tối lấm lem, hay những mảnh đời xa xôi bất hạnh…hiện lên đầy chân thực trong từng câu văn. Những người miền quê ấy, chắc hẳn phải tự hào lắm, khi những địa danh thân thuộc với họ hiện lên trên trang sách, và sau này là trong những thước phim trên màn ảnh.

Cần lắm nhiều nhà văn của người Việt với thêm những tác phẩm đậm chất quê hương như ngòi bút này.

Cánh đồng bất tận

Sẽ thật thiếu sót, nếu không giới thiệu qua về Cánh đồng bất tận, tựa như không nhắc đến Tiếng gọi nơi hoang dã trong tuyển tập truyện ngắn của Jack London vậy. Đây là câu chuyện làm nên tên tuổi của Nguyễn Ngọc Tư kể về số phận của 4 con người ở một cánh đồng vô danh cho một miền quê xa lạ.

Đó là một người đàn bà với số phận làm đĩ, bị người ta vây quanh đánh đập, đánh ghen, giật áo xé váy, thậm chí là đổ cả keo dán sắt vào cửa mình của chị, trôi dạt vào một gia đình ghe nước. Người vô tình cứu chị là hai chị em Điền, với những nỗi buồn mà người đọc đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Một người cha với quá khứ đáng quên đã không thể sống bình thường trong hiện tại, cay nghiệt đẩy nỗi buồn sang 2 người con. Để rồi chúng không thể lớn lên một cách bình thường.

“Tôi đành để cha đánh để ông bớt đau lòng. Sau nầy chị em tôi không day dứt chi cho mệt, vì hiểu thấu ra, mình bị đòn chỉ vì là con của má, vậy thôi.”

“Có lẽ vì cuộc sống của họ ngày càng xa lạ với chúng tôi. Họ có nhà để về, chúng tôi thì không. Họ sống giữa xóm chài đông đúc, còn chúng tôi thì không. Họ mơ những giấc mơ đẹp. Còn chúng tôi thì không. Nằm chèo queo, co rúm, chen chúc nhau trên sạp ghe, chúng tôi đánh mất thói quen chiêm bao.”

“Hóa ra chúng tôi không giao tiếp với nhau bằng lời nói nữa”. Thằng Điền cười, “Ủa tụi mình hổng nói tiếng người”.

Người đàn bà làm đĩ đã phải lòng người cha. Và dĩ nhiên ông ta khinh thường, rẻ rúng. Còn Điền lại yêu chị, yêu một tình yêu không thể hiểu nổi. Với 2 đứa trẻ, người chị của Điền và cả Điền nữa, nỗi buồn từ lâu đã làm chai sạn họ, biến họ trở thành những đứa trẻ tự kỷ điển hình. Giao tiếp bằng cảm giác, không còn bằng lời nói. Có nỗi đau nào buồn hơn thế.

Câu chuyện kết thúc với việc người chị làm đĩ bỏ đi. Thằng Điền dáo dác đi tìm, và cũng một đi không trở lại nữa. Ông bố đã bắt đầu biết quan tâm hơn tới người chị của Điền.  Nhưng rồi chị Điền bị  “những đứa trẻ tên Hận, tên Thù, mang khuôn mặt rắp tâm của cha tôi” cưỡng hiếp….

Gập lại cuốn sách, một khoảng buồn hiện ra. Nhưng cũng giống như những tác phẩm buồn kinh điển khác của mình, Nguyễn Ngọc Tư luôn để lại cho họ một lối thoát. Nói đúng ra, đó là một cái kết mở!

“Đứa bé đó, nhất định nó sẽ đặt tên là Thương, là Nhớ, hay Dịu, Xuyến, Hường…Đứa bé không cha nhưng chắc chắn được đến trường, sẽ tươi tỉnh sống đến hết đời, vì được mẹ dạy, là trẻ con, đôi khi nên tha thứ lỗi lầm của người lớn.”