Nghịch lí 13 (Higashino Keigo) – Con người thời hậu tận thế

Bên cạnh nhóm tác phẩm mang thể tài trinh thám lấy bối cảnh hiện thực; tác giả Higashino Keigo còn viết trên đa dạng thể tài khác mà trong đó, hiện thực huyền ảo lấy bối cảnh thế giới hậu tận thế cũng là đề tài được ông quan tâm, khai thác. Và tiểu thuyết Nghịch lí 13 – Paradox 13 chính là một tác phẩm như vậy. Một câu chuyện không chỉ đi sâu khắc họa hình ảnh thế giới hậu tận thế ra sao, con người thời hậu tận thế như thế nào mà còn thể hiện sự nghiêm cẩn của tác giả khi xây dựng đồng thời lí giải trọn vẹn giả thuyết đã thiết lập lên thế giới, nơi hoang tàn, đổ nát và vẫn đang nghiệt ngã, nghiền nát con người kia.

Theo các nhà khoa học, vào hồi 13 giờ 13 phút 13 giây ngày 13 tháng Ba theo giờ Nhật Bản, thế giới sẽ bị chậm lại 13 giây. Điều này chỉ các quan chức cấp cao trong chính phủ các nước được biết, còn tuyệt nhiên, thông tin cụ thể đều bị phong tỏa với người dân. Bởi không ai biết cụ thể rằng, tác động của sự kiện được đặt bí danh P-13 sẽ tác động như thế nào. Cho nên mọi công tác chuẩn bị cho sự kiện dần được triển khai trong âm thầm với bối cảnh thông tin phải tuyệt đối giữ kín đó. Nhưng tới thời khắc then chốt kia, hầu hết con người vẫn đột nhiên biến mất? Chỉ còn sót lại một số người giữa nước Nhật hoang lương trên bờ vực tàn lụi.

Những kẻ còn sống

Trong số lượng tác phẩm đồ sộ của Keigo tiên sinh đã được phát hành ở Việt Nam, có thể nói, mãi tới Nghịch lí 13 thì đề tài thế giới và con người hậu tận thế mới xuất hiện. Một tác phẩm viễn tưởng hiện thực gần như vắng bóng yếu tố trinh thám. Hay nói cách khác, yếu tố trinh thám chỉ xuất hiện trong cách những kẻ sống trong thế giới kia, tìm ra nguyên do nơi họ đang sống bỗng chốc trở thành một mớ hỗn độn vắng bóng con người. Và xuyên suốt câu chuyện, điều Keigo tiên sinh hướng đến trước hết, lại là giá trị sinh tồn của con người trong một thế giới vỡ nát ngày một đứng trên bờ tận diệt.

Mười ba con người cùng mang một mẫu số chung vào thời khắc 13 giờ, 13 phút, 13 giây ngày 13 tháng 3 và họ đã lần lượt gặp nhau trong tâm trạng hoang mang, sợ hãi giữa một Tokyo gần như không còn bóng người. Họ tìm thấy nhau như tìm thấy động lực để có thể bình tĩnh đối diện với hoàn cảnh đồng thời tiếp tục sống trong bối cảnh không thể biết trước, ngày mai sẽ thế nào.

“Nhưng việc phát hiện ngoài bản thân ra vẫn còn những khác sống sót đã khơi dậy lòng ham sống của cậu. Đồng thời, cậu cũng thấm thía niềm hạnh phúc khi có thể tiếp xúc và trò chuyện với người khác như lúc này.”

Tuy nhiên, dẫu cùng tập hợp lại thành nhóm những kẻ còn sống thì một cộng đồng nhỏ quy tụ những người với đủ mọi tính cách, độ tuổi, nghề nghiệp, địa vị xã hội,… thì tâm thế mỗi người đối diện trước thực tại họ đang trải qua cũng rất riêng biệt. Bởi nước Nhật hoang vắng và khắp nơi đều là hỏa hoạn, xe cộ ngổn ngang vì thiếu vắng bóng người nhưng nước Nhật ngay sau thời điểm gắn liền với con số 13 kia xảy đến vẫn là một nơi hiện đại: hệ thống tự động hóa cao, điện và nước sinh hoạt, các nhà hàng, cửa hàng tiện lợi, khu dân cư, khách sạn… tất cả gần như đủ để đảm bảo cho người ta sinh tồn trong một khoảng thời gian đủ dài trước khi nghĩ tới việc, họ sẽ sống tiếp ra sao hay rằng, họ có thể trở về thế giới trước đây được hay không.

Vậy nên, có người đã tính tới những bước đi dài và luôn chừa đường lui cho bản thân lẫn cả nhóm trong mọi quyết định như người cảnh sát ưu tú Seiya. Thì cũng có những người, vẫn còn giữ sự bình thản tới gần như bàng quan. Hoặc chăng, những người giữ lấy sự thờ ơ, tới đâu hay tới đó kia, tất cả cũng vì bản thân họ vẫn chưa thể chấp nhận sự thật nghiệt ngã họ đang trải qua. Nơi mà sau hàng loạt những trận động đất kinh hoàng không điềm báo trước, những trận bão, mưa xối xả chừng như không ngớt, chốn an toàn họ có thể đứng lại ngày một thu hẹp; họ dần nhận ra, kí ức hay tương lai, địa vị hay tiền tài, đạo đức hay không đạo đức… đều trở nên vô nghĩa khi bản thân họ, còn chẳng thể định nghĩa cho sự tồn tại của họ trong thế giới vô cùng vô tận, vô nghĩa lí này.

Nhưng dù sống trong khoảnh khắc hiện tại mà không biết ngay sau sẽ thế nào, thậm chí chẳng thể biết rằng ý nghĩa của việc tiếp tục sinh tồn là gì, thì tới tận cùng, mười ba con người, chừng như ai cũng đều khát cầu sự sống. Mặc cho giá trị của chữ “sống” trong một thế giới hậu tận thế vẫn đang vận động như muốn tận diệt những ai còn sót lại, với mỗi cá nhân sẽ lại có một định nghĩa khác nhau. Chỉ là, họ muốn sống bởi còn sống, họ còn có hi vọng cho một tương lai dù có vô định phía trước.

Nghịch lí trong thế giới hậu tận thế

Như đã nói, giữa thế giới hoang tàn đổ nát chỉ còn tồn tại lại mười ba cá nhân đủ mọi lứa tuổi, thậm chí có cả một đứa trẻ sơ sinh chưa thể nhận thức được thế giới; thì hàng loạt giá trị quan của thế giới từng là hiện thực trước kia đã như trở nên vô nghĩa trong thế giới như bị kéo lùi về con số không này.

“Đạo đức là gì?”

Câu hỏi ông Yamanishi đã hỏi cá nhân Fuyuki chừng như cũng là một câu hỏi lớn quẩn quanh mà tìm đến tận cùng câu trả lời, sẽ chỉ nhận ra đủ mọi đắng cay, nghiệt ngã. Khi người ta đớn đau nhận ra, đến chính sự tồn tại của thân còn chẳng thể định nghĩa cụ thể nữa thì sao có thể định nghĩa thế nào là đúng, là sai, là luân thường đạo đức trong một xã hội đang dần tàn lụi đây?

Nên Nghịch lí 13 đâu đơn thuần chỉ là nghịch lí của một thuật toán vũ trụ ảnh hưởng vĩ mô tới đời sống con người. Mà trong tác phẩm này, “nghịch lí” đi tới cả những điều vi mô với từng cá nhân. Bởi càng trong nghịch cảnh, người ta càng nhận ra cuộc sống đủ đầy trước đây với cuộc sống khốn khó hiện tại, làm nảy sinh “nghịch lí” khiến họ dần hiểu và trân trọng những điều giản đơn, nhỏ bé xưa kia họ chẳng hề bận tâm.

Những người đã tới sườn dốc phía sau cuộc đời, họ dần nhận ra gánh nặng tuổi tác mà thêm trân trọng sự hỗ trợ, sẻ chia của những người xung quanh. Những người trẻ dần nhận ra, thứ trước đây họ ghét bỏ giờ lại trở thành điều đáng quý như lon nước ép cà chua Asuka thấy dở tệ mà giờ bỗng thật ngon lành. Và tại một nơi mọi thứ đảo lộn, tuân theo lí trí hay đi theo tình cảm, cũng chỉ là cách người ta gồng mình lên, gắng gượng sinh tồn và tìm sự sống cho những người xung quanh. Dẫu cho, có là doanh thân, người thường hay yakuza, thậm chí có phải an tử cho một sinh mạng vẫn còn hơi thở, tất cả vẫn chỉ hướng đến một điểm tựa duy nhất: sống để nhìn thấy ngày mai hay sống để trở về thế giới ngày trước.

Nhưng nghịch lí là vậy hay có những điều thuần lí trí đến đâu thì trong một thế giới hậu tận thế vẫn tồn tại những khía cạnh mang ý nghĩa như chân lí người ta không thể rũ bỏ. Như lòng kiêu hãnh, tự trọng của một con người hay tình người vẫn âm ỉ cháy trong mỗi cá nhân bất kể sự sống mong manh tới tận cùng. Mà chân lí ấy, không có bất cứ nghịch lí vũ trụ hay có thể dùng sự duy lí trí nào để thay đổi. Bởi con người, với nghĩa chữ người viết hoa, chính là những kẻ có tình cảm và sẵn sàng sống với trọn với cái tôi kiêu hãnh như vậy đấy.

Thế giới có tàn lụi, nhưng tình người vẫn còn mãi

Hơn 500 trang truyện nhưng thời gian sự kiện trong tiểu thuyết Nghịch lí 13 lại rất ngắn với hàng loạt tình tiết gần như lặp đi lặp lại: những chuyến hành trình mỗi lúc một thêm kéo dài để tìm nơi chốn an toàn, động đất, bão, lũ… ập tới ngày một dày đặc và khắc nghiệt như muốn phá hủy tất cả, nghiền nát thế giới lẫn ý chí con người. Nhưng dẫu có khắc nghiệt tới thế và dù có những giây phút người ta cay nghiệt với nhau thế nào thì trên tất cả, điều ấm áp vẫn tồn tại giữa một thế giới hoang tàn đổ nát, vẫn luôn là tình người mà người ta mãi trân quý.

Người ta sẵn sàng hi sinh bản thân cho tập thể, người ta cũng sẵn sàng liều mình để giữ lấy sinh mạng bé nhỏ, mong manh đến chẳng thể tự định đoạt tựa bảo vệ tương lai mong manh khôn cùng. Trong một thế giới tràn ngập nghịch lí, đến đạo đức cũng có thể cần xét lại, như lẽ tất yếu, người ta khao khát sống và hẳn cũng chẳng ai muốn chết đi khi chưa thấu hiểu thế giới hoang đường mà họ bị đẩy đến này là gì. Nhưng con người lí trí tới đâu thì tình người âm ỉ vẫn luôn thôi thúc người ta tranh đấu không chỉ cho sinh mạng bản thân, mà còn cả cho sinh mạng người khác.

Một thế giới hậu tận thế đồ sộ được tác giả Higashino Keigo tạo dựng. Và thế giới đó càng đồ sộ, càng khốc nghiệt, số phận con người càng mong manh thì tình người như càng thêm ấm áp. Và đó, có lẽ cũng là một “nghịch lí” xuyên suốt cả câu chuyện vốn chứa đựng muôn vàn nghịch lí này. Một cu chuyện được Keigo tiên sinh đi tới tận cùng định nghĩa của “nghịch lí 13” trên cả phương diện khoa học lẫn phương diện cá nhân như vậy đấy.

Mọt Mọt

*Đọc thêm các bài review sách của tác giả Higashino Keigo:
Bạch Dạ Hành – Tội ác trưởng thành trong đêm tối
Phía sau nghi can X – Hồi hộp bất ngờ đến phút cuối
[Higashino Keigo] Ác Ý – Cái ác chảy ngầm