Kiêu hãnh và Định kiến – Xã hội quý tộc dưới lăng kính hài hước trào phúng

Kiêu hãnh và Định kiến là tác phẩm nổi tiếng của nữ nhà văn Jane Austen. Câu chuyện mỉa mai thói hư tật xấu của tầng lớp cành vàng lá ngọc cao quý, khi đàn bà khát chồng giàu thì đàn ông thừa tiền sẽ chi đậm mua tình yêu và hôn nhân của phụ nữ.

Văn học Anh thế kỉ 18, 19 đóng góp nhiều tác phẩm vào kho tàng văn học kinh điển thế giới. Nếu người Pháp có Victo Hugo, Alexandre Dumas, Honoré de Balzac,… tiêu biểu cho phong cách văn học hiện thực, thì những nữ nhà văn Anh như Emily Bronte, Charlos Bronte, Jane Austen đại diện cho dòng văn học lãng mạn.

Khác với các nữ sĩ nhà Bronte, truyện của Austen không có chất thù hận dữ dội của Đồi gió hú, cũng không có vẻ thê lương đau khổ của Jane Eyre, truyện của bà hài hước, dí dỏm sâu sắc. Đó là nét đặc biệt làm nên tên tuổi và thành công cho nhiều tác phẩm của Jane Austen.

Kiêu hãnh và Định kiến là tác phẩm điển hình của văn học cổ điển, không có những tình tiết bất ngờ, không có sự kiện đặc sắc, thay vào đó truyện đi sâu phân tích tâm lý nhân vật. Những độc giả đã quen với tiểu thuyết hiện đại diễn biến nhanh và kịch tính “Bạch dạ hành“, “Triệu phú khu ổ chuột“,… sẽ buồn ngủ khi đọc những câu thoại trịch thượng, những phép tắc ứng xử không phù hợp quy chuẩn thời nay. Nhưng chắc chắn khi gấp sách lại, bạn phải dành nhiều thời gian suy nghĩ những vấn đề và giá trị câu chuyện truyền tải.

kiêu hãnh và định kiến

Tiểu thuyết là vở hài kịch chương hồi với những tình tiết oái oăm, dở khóc dở cười chuyện kén chồng của gia đình Bennet. Cả nhân vật và tình huống làm nên thành công thương hiệu “Kiêu hãnh và Định Kiến”.

Ấn tượng dàn diễn viên tài tình

Hai nhân vật trung tâm chỉ nổi bật ở nửa sau câu chuyện, nửa đầu là “đất diễn” của 3 nhân vật, mà nếu chịu khó quan sát hình tuợng này vẫn thấp thoáng đâu đó trong cuộc sống hằng ngày.

Vai bà Bennet – Bà mẹ của 5 cô con gái

Bà mẹ có đầy đủ đức tính của bà nội trợ trung lưu điển hình, cuộc đời bà có 2 việc chính: kén chồng cho 5 đứa con và… ngồi lê đôi mách. Từ đầu tới cuối truyện bà luôn bận rộn thực hiện 2 “thiên chức” này.

Khi vùng Herforshire chuẩn bị đón tiếp vị khách giàu có từ London, lẽ dĩ nhiên bà là một trong nhiều phụ nữ trong vùng nôn nóng ra mắt với anh ta, vì số tiền thừa kế 5000 bảng mỗi năm đủ để gia đình bà sống sung túc và nâng tầm vị thế với hàng xóm.

Tất nhiên giàu có sang chảnh là điều tiên quyết bà yêu cầu ở chàng rể, không cần quan tâm tính cách anh chàng thế nào. Mà kể cả anh ta không ra gì cũng không sao! Chỉ cần anh ta xinh trai, giỏi nịnh hót là được.

Tính cách của bà có thể tạm thông cảm vì nhiệm vụ quan trọng của bà là chăm lo gia đình. Nhưng chính nhân vật sau đây mới là tính cách đặc đáo nhất trong 3 nhân vật.

Vai nam Collins – Mục sư và họ hàng xa của bà Bennet

Hẳn anh không biết thế nào là phải trái. Khiếm khuyết trong tư chất ấy cũng được giáo dục hay giao tiếp bù đắp, nhưng chỉ một phần rất ít ỏi. Đời anh ta chịu sự dìu dắt của một người cha thất học hà tiện. Tính lệ thuộc được người cha nuôi dạy ban đầu đã đem lại cho anh ta cung cách rất nhún nhường, nhưng giờ đã giảm đi nhiều do đầu óc kém cỏi, đời sống ẩn dật và và cái tâm lý theo sau sự thịnh đạt có sớm và bất ngờ. Nhờ tình cờ quen biết phu nhân Catherine de Bourgh, cuộc đời anh chàng sang trang mới. Chỉ cần tâng bốc bà già đó, anh đã có tiền bạc, đất đai, vợ đẹp. Điều đó khiến anh ta thành một sự pha trộn giữa tính ngạo mạn mà xun xoe quỵ lụy, tự cao tự đại mà lại hèn mọn nhún nhường.

Một đôi dòng miêu tả rất chân thật tích của Collins, dù đất diễn không nhiều, nhưng mỗi lần xuất hiện đều khiến người đọc bật tức cười về sự lố lăng, kệch cỡm của anh chàng.

Trong vở kịch đại tài nếu bà Bennet diễn vai nữ “phản diện” thì Collins vào vai nam hài. Tình huống 2 nhân vật gặp nhau là những phân đoạn “bi hài kịch” buồn cười, ngốc nghếch khiến người đọc hết cười bò lại thở dài ngao ngán.

Thay vì ngăn cản, phu nhân Bennet đồng ý gả con gái cho Collins vì anh ta vừa có tiền, vừa có địa vị. Anh chàng rỗng tuếch, xu nịnh, trịch thượng được đối xử tử tế trong nhà Bennet. Và phu nhân gần như phát điên vì Elizabeth, cô con gái thứ 2 của bà dám thẳng thừng từ chối vị mục sư khả kính này.

Nếu sống thời nay Collins sẽ bị khinh là “con chó” trung thành nịnh hót chủ nhà, nhưng thật may mắn vì xã hội anh sống cách đây 300 năm nên thành ra tính cách của anh được trọng vọng, lại được mang chức danh cao quý.

Vai nữ Charlote Lucas: Người phụ nữ của gia đình

Nếu bộ đôi Collins – Bennet đem đến sự hài hước, lố bịch thì câu chuyện của Charlote Lucas có phần u ám, thực dụng hơn, chính tài năng xây dựng hình tượng nhân vật khiến “Kiêu hãnh và định kiến” thuộc top những quyển sách xuất sắc nhất mọi thời đại.

Charlote Lucas là người phụ nữ xinh đẹp, có đầu óc, con nhà trung lưu. Sau vài ba lần trò chuyện đã đồng ý làm vợ Collins hèn hạ, độc đoán. Mọi người trách chị cho đến khi biết lý do: chị đã 27 tuổi, vài năm nữa sẽ 30, lúc đó cơ hội kiếm chồng gần như bằng không và chị phải mang danh gái ế suốt đời. Khao khát của chị là có gia đình, với ai cũng được, chị sẽ thu xếp lo toan mọi thứ trong nhà.

Sau đó chẳng ai biết chị cảm thấy thế nào sau khi thành Ms Collins, thất vọng, mệt mỏi hay buồn chán. Chị che giấu cảm xúc quá tuyệt vời!

Cả ba nhân vật đều là hình mẫu xuất sắc cho tầng lớp địa chủ nhỏ thời bấy giờ, người đàn bà hám danh lợi, người đàn ông chuyên “phục vụ” và người phụ nữ đang tìm chồng.

Và giờ vở kịch hay mới chính thức bắt đầu

Đằng sau bầu không khí yên bình của vùng Herforshine nước Anh là những chuyến viếng thăm hằng ngày của những phụ nữ trung lưu. Khi tài chính dư dả, người ta không quá lo lắng bữa ăn thường ngày, thì điều họ chú ý là tiền và địa vị, làm thế nào có thêm tiền, làm thế nào nâng tầm địa vị.

Nếu gia đình thân chủ vì cách nào đó “đổi đời”, họ sẽ hào hứng khoe khoang với thiên hạ may mắn của mình. Chẳng mấy chốc, cả xóm kháo nhau tin tức này và chúc mừng gia đình may mắn. Những ánh nhìn ngưỡng mộ và những cuộc viếng thăm lại nhiều hơn vì họ cần…khoe làng xóm cái phúc của mình.

Nhưng nếu chẳng may gia đình ấy có điều tiếng chi, cả làng cũng biết nhanh hơn bao giờ hết. Họ nhân cơ hội nói xấu, gia đình bất hạnh sẽ phải nhận cái nhìn biễu môi, sự chê cười, những lời nói ác ý mà những người dễ tính cũng phải nhăn mặt.

Ở vùng này người ta nhạy cảm với tin tức, bất cứ biến động nào cũng không qua mắt được những người đàn bà ở đây. Khi chàng quý tộc trẻ tuổi Bingley chuẩn bị dọn về, các bà quả quyết đây sẽ là mối tốt nhất vì món lợi tức 5000 bảng mỗi năm đảm bảo cuộc sống sung túc con gái họ, đồng thời làm rạng danh gia đình nhà gái, vốn chỉ là những quý tộc nhỏ không mấy tiếng tăm.

Trong những gia đình này, gia đình Bennet có 5 cô con gái cần gả chồng, trách nhiệm của bà là hóng hớt thông tin và tìm mọi cách chèo kéo anh chàng Wickham kia.

Cô chị cả Jane Bennet may mắn lọt vào mắt xanh của Wickham, chuyện tình của đôi trẻ chớm nở. Gia đình kì vọng cô chị hai sẽ sớm lấy chồng giàu để 4 cô em còn lại dễ dàng tiếp cận giới thượng lưu hơn.

Ngày diễn ra vũ hội, trong số những khách mời hôm đó có một thanh niên đi cùng Wickham, người ta kháo nhau rằng anh này thậm chí còn giàu hơn Wickham, số tiền anh nhận được mỗi năm lên đến 10000 bảng. Nhưng rủi thay, anh không có cái thân thiện dễ mến của người người bạn chí cốt, và người ta nhanh chóng cho rằng anh kiêu hãnh, lạnh lùng. Các bà quay lưng với anh mặc dù ban đầu cũng được xem là “mối” tốt!

Anh là đại quý tộc Darcy, người đã phải lòng cô con thứ Elizabeth Bennet trong lần gặp đầu tiên.

Khi đạo đức không thể thắng nổi sức mạnh đồng tiền và quyền lực

Đó là chuyện thường ngày ở huyện. Đó là lẽ sống, là cuộc đời của các bà. Phụ nữ dù giàu hay nghèo cũng đều có ước muốn giàu sang. Người giàu thì mong giữ của cải trong nhà càng nhiều càng tốt. Người nghèo thì ước ao đổi đời, làm cách nào một ngày mở mắt ra, chiếc giường ngủ tô son thiếp vàng, không phải là cái “máng lợn” thường ngày.

Nhưng nước Anh ngày đó chưa nhiều người biết làm kinh tế, cũng không nhiều người xem làm ăn buôn bán để đổi đời. Phái nữ càng được mặc định làm nội trợ trong nhà. Xã hội phân chia tầng lớp rất rõ ràng, tầng lớp đại quý tộc, tầng lớp tiểu quý tộc, tầng lớp trung lưu,… Nhiều tiền bạc không đủ khiến xã hội trọng vọng, ở đó tầng lớp cao nhất mới được trọng vọng.

Vậy là mục tiêu đã quá rõ ràng với phái nữ. Lấy một ông chồng giàu sụ được phong tước. Hoặc chí ít là những người có tiềm lực kinh tế ít được trọng vọng hơn.

Chỉ có phụ nữ mới hiểu phụ nữ, thời của Jane Austen – Những cô gái xinh đẹp, có đầu óc, con nhà trung lưu, muốn giàu có, và tương lai ổn định không còn cách nào khác phải “săn” những người đàn ông lắm của.

Ở xã hội đó, những người đàn ông lắm của là mục tiêu săn đuổi số 1 của cánh chị em phụ nữ. Những người phụ nữ trung lưu có chút học thức, nhan sắc muốn chen chân vào giới thượng lưu và đảm bảo tương lai êm ấm. Nhưng khổ nỗi, số phụ nữ như thế ở vùng quê nước Anh nhiều vô kể, mà lượng đàn ông đáp ứng nhu cầu đó lại có hạn. Vậy là các quý bà từ từ giảm tiêu chuẩn tìm chồng lại để tìm ra đối tượng trong cuộc “săn” đuổi quyết liệt này.

Nhưng giảm tiêu chí nào cũng được ngoài trừ … tiền. Vậy nên những người đàn ông xấu xí, ma chê quỷ hờn, ăn nói “vô duyên” cũng lọt vào mắt xanh của bao thiếu nữ. Chỉ cần hầu bao anh ta rủng rỉnh, anh sẽ được gia đình săn đó. Thế là đủ !

Nhờ sự “dễ dãi” thái quá đó mà nhiều gã đàn ông tránh được kiếp “ế” vợ, còn giới nữ thì không phải mang tiếng “ế” chồng !

Quan niệm xã hội trở thành chất liệu ra đời của tiểu thuyết Kiêu hãnh và định kiến. Khi mà lòng tham khiến chuẩn mực đạo đức bị coi nhà, chẳng phải sẽ có lắm “tấn trò đời” để xem sao! Ngòi bút hóm hỉnh, sắc sảo, đầy châm biếm của Jane Austen khiến bạn đọc phải bật cười nhiều tình huống kén rể chuyện chồng không tưởng của các bà mẹ. Nhưng khi tiếng cười qua đi người ta chiêm nghiệm lại rằng, hình như chuyện này vẫn xảy ra ở thời đại này.

Nhưng xã hội không một màu như thế, một vở hài kịch dở mấy cũng cần khán giả. Vẫn có những ngừời đàn ông hiểu mình muốn gì cần gì nên mang cái tôi kiêu hãnh rất lớn. Ngược lại phụ nữ có lòng tự trọng cao không dễ gật đầu với kẻ đầy tiền đầy quyền, vì bản thân cô ta mang định kiến quá hà khắc. Họ là người chứng kiến từ đầu chí cuối trò hề này, và lắm lúc cũng bị kéo vào thói đời đó!

Sau tất cả, phép tắc vẫn là thước đo tối thiểu của con người

Cô chị cả Jane dịu dàng, luôn nghĩ tốt cho mọi người, cô chị thứ Elizabeth ngang bướng, lạnh lùng.  Cô em thứ 3 Lydia ngang bướng, thích gặp gỡ các  chàng trai, cô em thứ 4 Kitty giống tính chị 3, cô em út Mary kiêu kì, trưởng giả.

Trong hoàn cảnh đó chỉ có lý trí tỉnh táo của Elizabeth mới giúp cô tránh xa toan tính vụ lợi xã hội.

Sau một loạt biến cố, hiểu lầm. Bingley đột ngột rời bỏ vùng Hemforshine sau khi đính hẹn ước với cô chị cả, Jane đau khổ thất vọng một thời gian.

Collins – người thừa kế hợp pháp tài sản của Bennet – xuất hiện. Bà Bennet có lý do lo lắng viễn cảnh anh ta đuổi hết cả gia đình rau khỏi nhà sau khi ông Bennet qua đời.

Collins ngỏ lời cưới Elizabeth, bà Bennet đồng ý vì lợi ích gia đình. Nhưng cô gái thông minh, cá tính như Elizabeth không dễ chấp nhận cuộc hôn nhân đầy toan tính này. Trong khi cô bạn thân Lukas không vội bỏ qua cơ hội kiếm chồng “trời cho” này.

Trong thời gian đó, 5 chị em quen biết Wickham, một chàng trai trong đội dân quân gần nhà họ. Vốn có quen biết Darcy, anh kể các cô nghe mọi thói hư tật xấu của chàng quý tôc cao ngạo. Rất nhanh sau đó Elizabeth có tình cảm đặc biệt với Wickham vì sự lịch thiệp, hào hoa phong nhã trái ngược hẳn Darcy. Nhưng xung quanh anh chàng này vẫn có gì đó không rõ ràng.

Elizabeth tình cờ gặp Darcy trong lần đến chơi London. Tại đây anh thổ lộ tình cảm của mình với Eliza, nhưng cô thẳng thừng từ chối vì cho rằng tính cách anh quá kiêu kì. Darcy viết thư giải thích rõ mọi chuyện.

Trong thời gian này nhà Bennet trải qua những biến cố khủng khiếp nhất. Cô con gái thứ 3 Lyzzy ương bướng bỏ nhà đi theo Wickham, mọi người giờ mới hiểu con người thật đểu cáng của hắn.

Từ đây những hiểu lầm của Elizabeth được giải tỏa, thói kiêu hãnh của Darcy phải nhún nhường trước sự kiên định của cô con gái Bennet. Elizabeth dần hiểu ra trước đây cô hiểu lầm Darcy. Anh thông minh quảng đại, nhưng nghiêm nghị không hòa đồng. Mọi kiêu hãnh phải giải tỏa và định kiến được nhún nhường. Sau nhiều hiểu lầm, cuối cùng Darcy và Elizabeth cũng bên nhau hạnh phúc.

review sách kiêu hãnh và định kiến

Vài nét về tác giả Jane Austen

Jane Austen (1775 – 1817) là một trong những nữ văn sĩ được yêu thích nhất nước Anh với các cuốn tiểu thuyết kinh điển về giới địa chủ nhỏ ở Anh cuối thế kỉ 18. Cốt truyện của Austen chủ yếu khai thác sự phụ thuộc của phụ nữ vào hôn nhân để có địa vị xã hội thuận lợi và được bảo đảm về kinh tế. Tác phẩm của bà nằm trong bước chuyển tiếp từ tiểu thuyết tình cảm phổ biến ở nữa sau thế kỉ 18 sang chủ nghĩa hiện thực trong văn học thế kỉ 19.

Suốt hơn 200 năm qua, Kiêu hãnh và Định kiến luôn nằm trong số những tiểu thuyết tiếng Anh được yêu mến nhất. Chính Jane Austen cũng coi tác phẩm xuất sắc này là “đứa con cưng” của bà. Tài năng của Austen quả thực đã biến câu chuyện tình sôi nổi nơi miền quê nước Anh thành một bản châm biếm sắc sảo, hóm hỉnh và một viên ngọc quý trong kho tàng Anh ngữ.

Đọc thêm chi tiết về cuốn sách này trên Wiki

Thái Lan có một phiên bản phim về Kiêu hãnh và định kiến với tên Mia 2018

Dưới đây là trailer cho bạn nào chưa xem

Bà Gấu

Gấu là một tác giả lặng thầm dễ thương nhất, không yêu cầu gì nhiều ngoài chút nhuận bút cỏn con đủ để uống một ly sinh tố giữa trưa hè nóng bức